Tiếng Anh chưa tốt vẫn bắt chuyện được với người mua tại hội chợ, nếu bạn mở đầu bằng một câu hỏi ngắn về việc của họ thay vì một bài giới thiệu về mình. Bài này có năm câu mở đầu, mười hai câu trả lời soạn sẵn, bảy câu cứu nguy khi nghe không kịp, và một lịch tập mười lăm phút mỗi ngày trong hai tuần trước khi bay.
Bạn không cần nói hay. Bạn cần nói đúng mười mấy câu, viết được con số ra giấy, và biết lúc nào nên đưa tờ thông số thay cho lời nói.
1. Vì Sao Câu Đầu Tiên Quan Trọng Hơn Cả Bài Giới Thiệu
Người đi ngang một gian hàng quyết định dừng hay đi tiếp trong vài giây. Họ không nghe hết một bài giới thiệu công ty. Họ chỉ nghe được một câu.
Nếu câu đó là “Hello, we are a leading company from Vietnam”, họ gật đầu rồi đi. Câu đó nói về bạn. Nếu câu đó là “Are you looking for cashew or dried fruit?”, họ phải trả lời. Câu đó nói về họ.
Còn một lý do nữa. Tại Gulfood 2026, người mua chia làm năm nhóm lớn: nhập khẩu và bán sỉ 28%, phân phối 19%, khách sạn và nhà hàng 17%, bán lẻ 16%, nhà sản xuất 11%. Mỗi nhóm quan tâm một thứ khác nhau. Một câu hỏi mở đầu cho bạn biết người trước mặt thuộc nhóm nào, trước khi bạn nói sai thứ họ cần nghe.
Nguồn: Gulfood 2026 Post Show Report, mục Buyers Industry.
Nghĩa là người nói tiếng Anh kém nhưng biết hỏi trước có lợi thế hơn người nói trôi chảy mà chỉ biết nói về mình.
2. Trước Khi Mở Miệng, Ba Việc Không Cần Tiếng Anh
- Đứng, không ngồi bấm điện thoại. Người đi ngang thấy bạn cúi nhìn màn hình thì không dừng lại.
- Nhìn ra lối đi và gật đầu chào. Một cái gật đầu là lời mời không cần từ vựng.
- Cầm sẵn mẫu nếm hoặc sản phẩm trên tay. Với thực phẩm, đưa mẫu là cách bắt chuyện nhanh nhất. Người ta khó từ chối một miếng xoài sấy.
Ba việc này nghe hiển nhiên. Nhưng tới chiều ngày thứ ba, khi chân đã mỏi, đây là ba việc bị bỏ đầu tiên.
3. Năm Câu Mở Đầu, Chọn Một Câu Và Dùng Suốt Năm Ngày
Bạn chỉ cần thuộc một hoặc hai câu trong năm câu dưới. Câu nào cũng ngắn, dùng từ đơn giản, và kết bằng dấu hỏi.
| Câu mở đầu | Nghĩa | Dùng khi |
|---|---|---|
| Are you looking for [cashew] or [dried fruit]? | Anh chị tìm hạt điều hay trái cây sấy? | Khách đang nhìn vào quầy |
| Would you like to try? It is from Vietnam. | Mời anh chị nếm thử, hàng từ Việt Nam. | Bạn có mẫu nếm |
| Which market are you from? | Anh chị đến từ thị trường nào? | Khách dừng lại nhưng chưa nói gì |
| Do you import, or do you buy from a distributor? | Anh chị tự nhập khẩu hay mua qua nhà phân phối? | Sau khi khách đã nếm hoặc cầm sản phẩm |
| What product are you sourcing at this show? | Anh chị đang tìm nguồn sản phẩm gì ở hội chợ này? | Khách đeo thẻ người mua và đi chậm |
Câu thứ tư đáng giá nhất. Câu trả lời cho bạn biết ngay người này mua theo container hay theo thùng, và bạn nên rút bảng giá nào ra.
3.1. Một Câu Không Nên Dùng
“Can I help you?” là câu của người bán hàng trong cửa hiệu. Câu trả lời tự nhiên của nó là “No, thanks, just looking”. Bạn vừa tự đóng cuộc nói chuyện.
3.2. Câu Hỏi Thứ Hai Theo Từng Nhóm Người Mua
Khi đã biết khách thuộc nhóm nào, bạn hỏi tiếp một câu đúng việc của họ, rồi đưa đúng thứ họ cần xem.
| Khách là | Câu hỏi thứ hai | Thứ đưa ra |
|---|---|---|
| Nhà nhập khẩu, bán sỉ | How many containers do you buy per month? | Bảng giá ba bậc, công suất |
| Nhà phân phối | Which channels do you sell to? | Bảng giá nhà phân phối |
| Bếp khách sạn, nhà hàng | Which pack size do your kitchens use? | Mẫu nếm, quy cách cho bếp |
| Chuỗi bán lẻ | Do you need our brand or private label? | Bao bì bán lẻ, ảnh nhãn |
| Nhà sản xuất | What specification do you need? | Tờ thông số, phiếu kiểm nghiệm |
Cơ cấu năm nhóm này và cách từng nhóm chọn nhà cung cấp nằm trong bài người mua ở Gulfood chọn nhà cung cấp theo gì.
4. Sau Câu Mở Đầu, Giới Thiệu Trong Mười Lăm Giây
Khi khách đã trả lời, bạn mới nói về mình. Ba câu, mỗi câu một ý, theo khuôn dưới đây. Bạn điền số của mình vào và học thuộc.
We are a [cashew] factory in [Binh Phuoc], Vietnam.
We make [40] containers a month and export to [Korea and Germany].
We have [HACCP and Halal] certificates.
Câu một nói bạn là ai. Câu hai nói bạn làm được bao nhiêu và đã bán cho ai. Câu ba nói bạn có giấy gì. Ba câu này trả lời trước hai yếu tố người mua coi trọng nhất là chất lượng và độ tin cậy.
Đừng thêm tính từ. “High quality”, “best price”, “leading company” là những từ gian nào cũng nói. Con số thì không gian nào giống gian nào.
5. Mười Hai Câu Trả Lời Soạn Sẵn
Phần lớn câu hỏi của người mua lặp lại từ gian này sang gian khác. Bạn viết sẵn câu trả lời, mỗi câu không quá hai dòng, rồi tập tới khi nói được mà không nhìn giấy.
| Người mua hỏi | Khuôn câu trả lời |
|---|---|
| What is your MOQ? | Our MOQ is one 20-foot container. For a first trial, we can do [quantity]. |
| What is the price? | FOB Ho Chi Minh is [amount] per [unit] for one container. Here is the price list. |
| FOB or CIF? | This is FOB. I can send CIF [port] price by email today. |
| What is the lead time? | [Number] days after deposit. |
| What is your capacity? | [Number] containers per month. |
| Which certificates do you have? | HACCP, ISO 22000 and Halal. Valid until [month, year]. Here are the copies. |
| What is the shelf life? | [Number] months from production date. |
| Can you do private label? | Yes. MOQ for private label is [quantity] per item. |
| Where do you export now? | We export to [countries]. |
| What are the payment terms? | For the first order: [30% deposit, 70% against documents]. |
| Can I have samples? | Yes. Please give me your address. We send within [number] days. |
| Can you give exclusivity? | We can discuss it after the first orders. What volume do you plan per year? |
Các con số trong ngoặc là ví dụ về cách điền, không phải khuyến nghị. Điều kiện thanh toán và số lượng tối thiểu là quyết định của doanh nghiệp bạn.
Hai câu cần quyết định ở nhà trước khi bay là câu về thanh toán và câu về độc quyền. Trả lời sai hai câu này tại gian thì khó rút lại.
6. Bảy Câu Cứu Nguy Khi Nghe Không Kịp
Người mua tại các hội chợ lớn đến từ hàng trăm nước. Tiếng Anh của họ cũng có giọng địa phương, và nhiều người nói nhanh. Nghe không kịp là chuyện bình thường. Im lặng hoặc gật bừa mới là vấn đề.
| Câu | Nghĩa |
|---|---|
| Sorry, could you say that again, slowly? | Xin lỗi, anh chị nói lại chậm hơn được không? |
| Could you write it down, please? | Anh chị viết ra giúp được không? |
| Do you mean [price] or [quantity]? | Ý anh chị là giá hay số lượng? |
| Let me show you. | Để tôi chỉ cho anh chị xem. |
| Let me check and confirm by email today. | Để tôi kiểm tra và xác nhận qua email trong hôm nay. |
| One moment, my colleague will explain. | Xin chờ một chút, đồng nghiệp của tôi sẽ giải thích. |
| May I have your card? I will send all details. | Cho tôi xin danh thiếp, tôi sẽ gửi đủ chi tiết. |
Câu thứ hai mạnh hơn bạn nghĩ. Khi người mua viết ra “500 MT, CIF Jeddah, June”, bạn có đủ thông tin để báo giá, và có luôn bằng chứng để ghi vào ba dòng về khách đó.
6.1. Quy Tắc Về Con Số
Mọi con số quan trọng đều viết ra giấy. Giá, số lượng, ngày giao. “Fifteen” và “fifty” nghe gần giống nhau trong một sảnh ồn. Nhầm một lần là mất uy tín, hoặc mất tiền.
6.2. Mười Lăm Từ Đủ Dùng Ở Một Gian Thực Phẩm
| Từ | Nghĩa | Từ | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| MOQ | Số lượng đặt tối thiểu | Lead time | Thời gian giao hàng |
| Shelf life | Hạn dùng | Net weight | Khối lượng tịnh |
| Carton | Thùng | Pallet | Kệ kê hàng |
| Private label | Nhãn riêng của người mua | Retail pack | Gói bán lẻ |
| Ingredients | Thành phần | Specification | Thông số |
| Deposit | Tiền cọc | Sample | Hàng mẫu |
| Frozen | Đông lạnh | Ambient | Bảo quản nhiệt độ thường |
| Certificate | Chứng nhận |
Mười lăm từ này xuất hiện trong gần như mọi cuộc nói chuyện tại gian. Bạn viết chúng lên một tấm thẻ nhỏ và để trong túi áo.
6.3. Chào Hỏi Với Người Mua Ở Trung Đông
Gần một nửa khách Gulfood 2026 đến từ Trung Đông. Một lời chào “As-salamu alaykum” được đón nhận tốt, và bạn không cần nói gì thêm bằng tiếng Ả Rập. Với khách nữ, bạn chờ họ đưa tay trước rồi mới bắt tay. Nếu họ không đưa tay, một cái gật đầu kèm nụ cười là đủ.
7. Bốn Thứ Nói Thay Bạn
7.1. Tờ Thông Số Một Trang
Mỗi sản phẩm một trang tiếng Anh: tên theo cách người mua gọi, quy cách, hạn dùng, số lượng tối thiểu, điều kiện giao hàng, chứng nhận. Khi bí từ, bạn chỉ vào tờ giấy. Tờ này đã được người giỏi tiếng Anh soát từ ở nhà, nên nó nói đúng hơn bạn.
7.2. Bảng Giá Ba Bậc
Ghi rõ FOB hay CIF và cảng đi. Người mua nhìn bảng là hiểu, không cần bạn giải thích.
7.3. Mẫu Nếm
Một miếng nếm thay cho năm phút mô tả hương vị. Chuẩn bị cốc, tăm, khăn giấy và thùng rác nhỏ.
7.4. Bản Sao Chứng Nhận Đặt Trên Quầy
Đặt trong bìa nhựa, để khách tự lật xem. Bạn không cần phát âm đúng chữ “certificate” nếu tờ giấy đã nằm trước mặt họ.
Bốn thứ này phải làm xong trước ngày bay. Bài 90 ngày trước ngày bay xếp chúng vào mốc T trừ 60.
8. Có Phiên Dịch Thì Chia Vai Thế Nào
Nhiều doanh nghiệp nghĩ có phiên dịch là xong. Chưa xong. Người phiên dịch không biết công suất nhà máy, không biết giá sàn, và không quyết được điều kiện thanh toán.
| Việc | Chủ doanh nghiệp hoặc người phụ trách bán hàng | Phiên dịch hoặc người hỗ trợ tại gian |
|---|---|---|
| Câu mở đầu, mời nếm | Tự nói, dù chỉ một câu | Đứng cạnh, không nói thay |
| Câu hỏi về kỹ thuật, quy cách | Trả lời bằng tiếng Việt, ngắn | Dịch từng câu |
| Giá, thanh toán, độc quyền | Quyết định | Dịch, không tự trả lời |
| Ghi ba dòng về khách | Đọc lại và bổ sung | Ghi ngay khi khách rời đi |
Vì sao bạn vẫn nên tự nói câu đầu? Người mua muốn biết mình đang nói chuyện với người có quyền quyết. Một câu tiếng Anh vụng của ông chủ có sức nặng hơn mười câu trôi chảy của người dịch.
Nếu bạn đi theo đoàn, hãy hỏi trước đơn vị tổ chức ai là người hỗ trợ tại gian và họ có mặt bao nhiêu giờ mỗi ngày. Tại gian của Wisematch có người Việt nói tiếng Anh trực suốt các ngày hội chợ. Các cách tham gia nằm ở trang dịch vụ của Wisematch.
9. Ứng Dụng Dịch Trên Điện Thoại, Dùng Được Tới Đâu
- Dùng tốt: đọc danh thiếp, tra một từ chuyên ngành, dịch một câu hỏi người mua đã viết ra giấy.
- Dùng tạm: dịch giọng nói trực tiếp trong một sảnh ồn. Kết quả hay sai, nhất là với con số và tên riêng.
- Không nên dùng: để đàm phán giá hoặc điều kiện thanh toán.
Mạng tại hội chợ hay nghẽn vào giờ đông. Bạn tải sẵn gói ngôn ngữ ngoại tuyến trước khi bay, và coi ứng dụng là phương án dự phòng chứ không phải phương án chính.
9.1. Ba Tình Huống Khó Và Câu Trả Lời Ngắn
| Tình huống | Câu trả lời | Vì sao |
|---|---|---|
| Khách nói giá của bạn cao | Which specification are you comparing with? Let me check. | Hỏi lại quy cách trước khi nói về giá |
| Khách hỏi sản phẩm bạn không làm | We do not make that. Our main products are [A] and [B]. | Nói thật nhanh hơn nói vòng, và giữ được uy tín |
| Khách hỏi một điều bạn chưa biết | I do not know now. I will confirm by email today. | Một lời hứa rõ ràng tốt hơn một câu trả lời đoán |
Cả ba câu đều dưới mười lăm từ. Ở một gian hàng ồn, câu ngắn là câu được nghe hết.
10. Kết Thúc Cuộc Nói Chuyện, Ba Câu Để Không Mất Khách
Một cuộc nói chuyện tốt mà không có bước tiếp theo thì bằng không. Ba câu dưới đây chốt lại.
May I have your business card?
I will send the price list and specification by email today.
What is the best way to contact you, email or WhatsApp?
Ngay khi khách rời đi, ghi ba dòng: họ tìm gì, họ ở thị trường nào, bạn đã hứa gì. Rồi giữ lời hứa trong 72 giờ. Bài mẫu email chào hàng sau hội chợ có sẵn mẫu thư cho từng nhóm người mua.
Muốn tập trước với người đã đứng gian? Nhắn Zalo 035 462 4102. Với doanh nghiệp đi cùng đoàn, Wisematch rà mười hai câu trả lời và tờ thông số tiếng Anh trước ngày bay.
11. Lịch Tập Mười Lăm Phút Mỗi Ngày Trong Hai Tuần
| Ngày | Việc tập |
|---|---|
| 1–2 | Chọn một câu mở đầu. Nói to hai mươi lần, ghi âm, nghe lại. |
| 3–4 | Ba câu giới thiệu mười lăm giây, điền số thật của công ty. |
| 5–8 | Mười hai câu trả lời, mỗi ngày ba câu. |
| 9–10 | Bảy câu cứu nguy. Tập đọc con số: giá, số lượng, ngày tháng. |
| 11–12 | Đóng vai: một đồng nghiệp làm người mua, hỏi ngẫu nhiên. |
| 13 | Đóng vai trong tiếng ồn. Mở nhạc to, đứng cách nhau hai mét. |
| 14 | Tập ba câu kết thúc và việc ghi ba dòng về khách. |
Ngày thứ 13 là ngày nhiều người bỏ qua. Sảnh hội chợ ồn hơn phòng họp nhiều lần. Câu bạn nói trôi chảy trong phòng yên tĩnh có thể không ai nghe ra giữa lối đi.
12. Sáu Lỗi Hay Gặp
- Mở đầu bằng lịch sử công ty. Người mua chưa hỏi.
- Đưa cùng một bài giới thiệu cho mọi người. Nhà nhập khẩu, chuỗi bán lẻ và bếp khách sạn quan tâm ba thứ khác nhau.
- Gật đầu khi chưa hiểu. Người mua tưởng bạn đã đồng ý.
- Nói con số bằng miệng. Viết ra giấy.
- Để phiên dịch tự trả lời câu về giá. Họ không có quyền đó.
- Không xin danh thiếp vì ngại. Xin danh thiếp là việc bình thường ở mọi hội chợ.
Các lỗi lớn hơn, từ chọn sai khu tới bỏ quên danh sách khách sau khi về nước, nằm trong bài đi hội chợ về không có đơn hàng.
13. Câu Hỏi Thường Gặp
13.1. Không Biết Tiếng Anh Có Đi Hội Chợ Quốc Tế Được Không?
Được, nếu trong đoàn có ít nhất một người trả lời được các câu về quy cách, giá và giao hàng, hoặc bạn có người hỗ trợ tại gian. Bạn vẫn nên tự thuộc một câu mở đầu và ba câu giới thiệu.
13.2. Nên Mở Đầu Với Người Mua Bằng Câu Gì?
Một câu hỏi ngắn về việc của họ, ví dụ “Do you import, or do you buy from a distributor?”. Tránh câu “Can I help you?”.
13.3. Người Mua Nói Nhanh Quá Thì Làm Sao?
Nói “Could you write it down, please?”. Đề nghị viết ra là việc bình thường tại hội chợ, và giúp tránh nhầm con số.
13.4. Có Nên Thuê Phiên Dịch Không?
Nên, nếu không ai trong đoàn nói được tiếng Anh kỹ thuật. Nhưng người quyết định về giá và thanh toán vẫn phải là người của doanh nghiệp.
13.5. Người Mua Ở Gulfood Có Nói Tiếng Anh Không?
Tiếng Anh là ngôn ngữ làm việc chung tại Gulfood. Khách đến từ 195 quốc gia nên giọng nói đa dạng, bạn chuẩn bị tinh thần nghe nhiều kiểu phát âm khác nhau. Xem thêm trang hội chợ Gulfood.
13.6. Cần Tập Trước Bao Lâu?
Hai tuần, mỗi ngày mười lăm phút, theo lịch ở mục 11. Việc soạn tờ thông số và bảng giá tiếng Anh thì cần làm sớm hơn, khoảng hai tháng trước ngày bay.
Người viết: Maximillien Quân Phạm, người sáng lập Wisematch, nhà trưng bày tại Gulfood 2026. Các câu mẫu trong bài do Wisematch soạn.
