ATA Carnet, tiếng Việt gọi là sổ tạm quản, là bộ chứng từ hải quan quốc tế cho phép mang hàng ra nước ngoài trong thời gian ngắn rồi mang về, mà không phải nộp thuế nhập khẩu hay đặt cọc thuế ở nước đến. Tại Việt Nam, VCCI là cơ quan cấp sổ. Cuốn sổ đầu tiên chỉ mới được cấp cuối tháng 05/2026, và hiện chỉ áp dụng cho hàng dự hội chợ, triển lãm.
Chi tiết về mốc tháng 05/2026 đáng nhớ. Nhiều bài hướng dẫn viết như thể doanh nghiệp Việt đã dùng sổ ATA từ lâu. Thực tế cơ chế có văn bản từ năm 2020 nhưng tới năm 2026 mới chạy. Bài này ghi đúng tình trạng tới ngày viết, và nói rõ sổ ATA giúp được gì cho một doanh nghiệp thực phẩm đi hội chợ.
1. ATA Carnet Là Gì
Hãy hình dung nó như hộ chiếu của hàng hoá. Một cuốn sổ, cấp ở nước đi, được hải quan các nước thành viên chấp nhận. Hàng ghi trong sổ được vào nước đến, ở lại một thời gian, rồi ra, mà không nộp thuế.
| Tên gọi | ATA Carnet, sổ tạm quản, sổ ATA |
|---|---|
| Cơ sở quốc tế | Công ước Istanbul về tạm quản hàng hoá |
| Số nước và vùng lãnh thổ tham gia hệ thống | 87 |
| Cơ quan cấp tại Việt Nam | Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) |
| Văn bản trong nước | Nghị định 64/2020/NĐ-CP, hiệu lực từ 30/07/2020 |
| Thời hạn của sổ | 12 tháng kể từ ngày cấp |
| Phạm vi hiện nay tại Việt Nam | Hàng cho hội chợ, triển lãm và sự kiện thương mại |
Nguồn: Nghị định 64/2020/NĐ-CP; Diễn đàn Doanh nghiệp ngày 29/05/2026 (con số 87 nước và phạm vi áp dụng).
1.1. Sổ ATA Giải Quyết Việc Gì
Không có sổ, khi mang một chiếc tủ trưng bày vào nước khác, bạn thường phải làm thủ tục tạm nhập ở nước đó. Hải quan nước đó có thể yêu cầu đặt cọc số tiền bằng thuế nhập khẩu, hoặc bảo lãnh qua một đại lý tại chỗ. Tiền cọc được hoàn sau khi hàng ra, có khi mất nhiều tháng.
Có sổ, khoản bảo đảm được đặt một lần ở nước đi, với cơ quan cấp sổ. Hải quan nước đến nhìn cuốn sổ và cho hàng vào.
2. Sổ ATA Ở Việt Nam, Từ Văn Bản Tới Cuốn Sổ Đầu Tiên
| Thời điểm | Sự kiện |
|---|---|
| 03/07/2019 | Việt Nam gia nhập Công ước Istanbul về tạm quản |
| 10/06/2020 | Chính phủ ban hành Nghị định 64/2020/NĐ-CP hướng dẫn cơ chế tạm quản |
| 30/07/2020 | Nghị định có hiệu lực |
| 2021 | Thông tư 14/2021/TT-BTC quy định phí hải quan cấp sổ ATA |
| Cuối tháng 05/2026 | VCCI cấp cuốn sổ ATA đầu tiên cho một doanh nghiệp trong nước |
Nguồn: Diễn đàn Doanh nghiệp ngày 29/05/2026; Vietbao ngày 28/05/2026; thuvienphapluat.vn về Thông tư 14/2021/TT-BTC.
Nghĩa là từ lúc có nghị định tới lúc có cuốn sổ đầu tiên là gần sáu năm. Một doanh nghiệp hỏi về sổ ATA trước tháng 05/2026 sẽ nhận câu trả lời “có quy định nhưng chưa cấp được”. Từ giữa năm 2026, câu trả lời đã đổi.
Nói cho đúng: cơ chế còn mới. Tới ngày bài báo đăng, mới có một cuốn sổ được cấp. Quy trình thực tế, thời gian và hồ sơ có thể còn được điều chỉnh. Trước khi lên kế hoạch dựa vào sổ ATA, bạn hỏi VCCI tình trạng hiện hành.
2.1. Hiện Chỉ Áp Dụng Cho Hội Chợ, Triển Lãm
Công ước Istanbul có nhiều phụ lục cho nhiều loại hàng. Việt Nam hiện áp dụng Phụ lục B.1, dành cho hàng dự hội chợ, triển lãm và sự kiện thương mại. Theo các bài báo tháng 05/2026, việc mở rộng sang thiết bị nghề nghiệp và hàng mẫu thương mại được dự kiến ở giai đoạn sau.
Nghĩa là với người đi hội chợ, đây đúng là phần đã mở. Với người mang hàng mẫu đi chào ngoài khuôn khổ hội chợ, sổ ATA do Việt Nam cấp chưa dùng được.
3. Hàng Nào Đi Bằng Sổ ATA, Hàng Nào Không
Nghị định 64/2020/NĐ-CP ghi ba nhóm hàng được tạm quản: hàng để trưng bày tại sự kiện, hàng sử dụng tại sự kiện, và trang thiết bị.
| Đi bằng sổ ATA được | Không đi bằng sổ ATA |
|---|---|
| Sản phẩm trưng bày sẽ mang về | Thực phẩm cho khách nếm thử |
| Tủ mát, kệ, quầy, màn hình | Quà tặng, tờ rơi, catalogue phát cho khách |
| Máy pha, máy rang, thiết bị trình diễn | Hàng bán ngay tại hội chợ |
| Mô hình sản phẩm, bao bì mẫu sẽ mang về | Hàng gửi qua dịch vụ bưu chính |
| Thiết bị âm thanh, ánh sáng cho gian | Hàng quá cảnh |
Hai dòng cuối của cột phải theo Điều 2 Nghị định 64/2020/NĐ-CP. Ba dòng đầu theo nguyên tắc chung của sổ ATA: sổ chỉ dành cho hàng sẽ được mang trở ra.
3.1. Điều Này Có Nghĩa Gì Với Doanh Nghiệp Thực Phẩm
Phần lớn thứ một công ty thực phẩm mang tới hội chợ là hàng tiêu hao: mẫu cho khách nếm, hộp sản phẩm tặng người mua, tờ rơi. Những thứ đó không quay về, nên không thuộc sổ ATA. Chúng vào nước đến theo thủ tục riêng cho hàng mẫu thực phẩm, với yêu cầu về nhãn và an toàn thực phẩm của nước đó.
Nghĩa là sổ ATA không giải quyết bài toán gửi mẫu thực phẩm. Nó giải quyết phần thiết bị và hàng trưng bày có giá trị mà bạn muốn mang về. Bài gửi hàng mẫu đi hội chợ nước ngoài nói về phần còn lại.
3.2. Ai Thật Sự Cần Sổ ATA
- Doanh nghiệp mang máy móc trình diễn: máy pha cà phê, máy đóng gói mẫu, dây chuyền thu nhỏ.
- Doanh nghiệp tự mang gian hàng dựng sẵn và nội thất, thay vì thuê nhà thầu tại chỗ.
- Doanh nghiệp đi nhiều hội chợ trong một năm với cùng một bộ thiết bị.
- Doanh nghiệp ngành thủ công mỹ nghệ, nội thất, trang sức, nơi hàng trưng bày có giá trị cao và phải mang về.
4. Sổ ATA So Với Tạm Xuất Tái Nhập Thông Thường
Trước khi có sổ ATA, doanh nghiệp Việt mang hàng đi hội chợ theo thủ tục tạm xuất tái nhập. Cách này vẫn dùng được.
| Tạm xuất tái nhập thông thường | Sổ ATA | |
|---|---|---|
| Phía Việt Nam | Mở tờ khai tạm xuất, sau đó tờ khai tái nhập | Xuất trình sổ khi xuất và khi nhập lại |
| Phía nước đến | Làm thủ tục tạm nhập theo luật nước đó, thường qua đại lý tại chỗ, có thể phải đặt cọc thuế | Xuất trình sổ. Khoản bảo đảm đã đặt với VCCI |
| Thời hạn mang về | Một năm kể từ ngày tạm xuất | Trong thời hạn 12 tháng của sổ |
| Đi nhiều nước trong một chuyến | Làm lại thủ tục ở từng nước | Một sổ dùng cho nhiều nước thành viên |
| Hồ sơ phía Việt Nam | Tờ khai hải quan, chứng từ vận tải, văn bản xác nhận tham dự hội chợ | Sổ ATA do VCCI cấp |
Nguồn: Điều 50 Nghị định 08/2015/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 167/2025/NĐ-CP (thời hạn một năm và hồ sơ); Nghị định 64/2020/NĐ-CP.
Nghĩa là khác biệt lớn nhất nằm ở phía nước đến. Thủ tục phía Việt Nam không quá nặng ở cả hai cách. Thứ sổ ATA tiết kiệm là tiền cọc thuế và phí đại lý ở nước ngoài.
5. Xin Sổ ATA Ở Việt Nam
| Nơi cấp | VCCI |
|---|---|
| Thời hạn cấp | 07 ngày làm việc kể từ khi hồ sơ đầy đủ |
| Phí hải quan cấp sổ | 1.000.000 đồng mỗi sổ. Cấp lại 500.000 đồng mỗi sổ |
| Khoản bảo đảm | Đặt với VCCI, được hoàn khi hàng tái nhập đúng quy định |
| Thời hạn sổ | 12 tháng kể từ ngày cấp |
| Nơi làm thủ tục hải quan | Chi cục hải quan cửa khẩu |
Nguồn: Điều 8, Điều 12 và Điều 18 Nghị định 64/2020/NĐ-CP; Thông tư 14/2021/TT-BTC về mức phí. Mức bảo đảm cụ thể do VCCI xác định theo từng lô hàng.
5.1. Bốn Việc Cần Làm Trước Khi Nộp Hồ Sơ
- Lập danh mục hàng. Từng món một dòng: tên, số lượng, số sê-ri nếu có, trị giá. Danh mục này phải khớp với hàng thật khi hải quan kiểm.
- Tách hàng tiêu hao ra. Mẫu ăn thử, quà tặng, tờ rơi đi theo đường khác.
- Kiểm tra nước đến. Nước đó có trong hệ thống ATA không, và có nhận hàng hội chợ theo sổ không.
- Tính ngược thời gian. Cộng 07 ngày làm việc cấp sổ, cộng thời gian vận chuyển, cộng thời gian dự phòng. Cơ chế còn mới, nên dự phòng rộng.
5.2. Tám Câu Nên Hỏi VCCI Trước Khi Làm Hồ Sơ
- Hồ sơ đề nghị cấp sổ hiện gồm những giấy tờ nào, nộp ở đâu?
- Khoản bảo đảm tính theo cách nào, đặt bằng tiền hay bằng bảo lãnh ngân hàng?
- Sổ cấp cho hội chợ tại nước tôi sắp đi đã từng được chấp nhận chưa?
- Một sổ dùng được cho mấy chuyến trong 12 tháng?
- Nếu thêm hoặc bớt hàng sau khi sổ đã cấp thì làm thế nào?
- Nếu một món hàng bị hỏng hoặc mất ở nước ngoài thì xử lý ra sao?
- Sau khi hàng về, hoàn trả sổ và nhận lại khoản bảo đảm mất bao lâu?
- Có danh sách đơn vị giao nhận đã quen làm việc với sổ ATA không?
Về câu thứ bảy, quy định ghi VCCI kiểm tra hồ sơ hoàn trả trong một ngày làm việc và xử lý trong hai ngày làm việc khi hồ sơ đầy đủ. Thời gian thực tế bạn hỏi khi nộp.
Nguồn: thuvienphapluat.vn, bài về phí cấp sổ ATA và trách nhiệm của VCCI, đăng ngày 08/05/2023.
5.3. Bốn Từ Hay Gặp Trong Hồ Sơ
- Tạm quản. Hàng vào một nước tạm thời, được treo thuế, với điều kiện sẽ ra lại.
- Cơ quan bảo đảm. Tổ chức đứng ra trả thuế cho hải quan nước đến nếu hàng không ra đúng hạn. Ở Việt Nam là VCCI.
- Tái xuất. Đưa hàng ra khỏi nước đến sau sự kiện.
- Tái nhập. Đưa hàng trở về Việt Nam.
6. Một Cuốn Sổ Được Dùng Thế Nào Trong Một Chuyến Đi
Sổ ATA có các tờ chứng từ theo cặp. Mỗi lần hàng qua biên giới, hải quan xé một tờ và đóng dấu lên cuống.
| Lần | Ở đâu | Việc |
|---|---|---|
| 1 | Hải quan Việt Nam, khi đi | Xác nhận hàng tạm xuất |
| 2 | Hải quan nước đến, khi vào | Xác nhận hàng tạm nhập |
| 3 | Hải quan nước đến, khi ra | Xác nhận hàng đã tái xuất |
| 4 | Hải quan Việt Nam, khi về | Xác nhận hàng tái nhập |
Lần thứ ba là lần hay bị quên. Hội chợ xong, đơn vị vận chuyển gom hàng gấp, và không ai mang sổ tới hải quan nước đến để đóng dấu ra. Không có dấu đó, hải quan nước đến coi như hàng vẫn ở lại, và đòi thuế qua hệ thống bảo đảm. Khoản bảo đảm bạn đặt với VCCI bị giữ lại để xử lý.
7. Bảy Lỗi Hay Gặp Với Sổ ATA
- Thiếu dấu khi rời nước đến. Đã nói ở mục 6.
- Danh mục không khớp hàng thật. Thêm một món vào thùng phút chót mà không có trong sổ.
- Đưa hàng tiêu hao vào sổ. Hàng đã phát hoặc đã dùng hết thì không thể tái xuất.
- Bán hàng tại hội chợ. Hàng trong sổ bán đi thì phải nộp thuế ở nước đến.
- Để sổ hết hạn khi hàng còn ở nước ngoài. Sổ có hạn 12 tháng.
- Giao cả sổ cho đơn vị vận chuyển mà không dặn. Người cầm sổ phải biết cần đóng dấu ở đâu.
- Cho rằng nước nào cũng nhận. Mỗi nước thành viên có phạm vi chấp nhận riêng.
8. Những Nước Có Hội Chợ Thực Phẩm Lớn Có Nhận Sổ ATA Không
Hệ thống ATA có 87 nước và vùng lãnh thổ. Danh sách do các phòng thương mại công bố có tên các nước tổ chức những hội chợ thực phẩm doanh nghiệp Việt hay đi.
| Hội chợ | Nước | Có trong danh sách nước ATA |
|---|---|---|
| Gulfood | UAE | Có |
| THAIFEX – Anuga Asia | Thái Lan | Có |
| Anuga, Fi Europe | Đức | Có |
| SIAL Paris | Pháp | Có, thuộc Liên minh châu Âu |
| Foodex Japan | Nhật Bản | Có |
| Seoul Food & Hotel | Hàn Quốc | Có |
| FHC Shanghai | Trung Quốc | Có |
| MIHAS | Malaysia | Có |
| WorldFood Istanbul | Thổ Nhĩ Kỳ | Có |
Nguồn: danh sách nước ATA của Phòng Thương mại Canada, cập nhật tháng 09/2026.
Nói cho đúng: có tên trong danh sách chưa đủ. Mỗi nước quy định loại hàng và thủ tục riêng, và sổ do VCCI cấp còn mới. Bạn xác nhận với VCCI và với đơn vị giao nhận tại nước đến trước khi gửi hàng.
9. Khi Nào Không Cần Sổ ATA
- Bạn thuê gian dựng sẵn và nội thất tại chỗ. Phần lớn doanh nghiệp thực phẩm đi theo đoàn hoặc trong gian chung thuộc trường hợp này. Không có thiết bị nào phải mang về.
- Bạn chỉ mang mẫu thực phẩm và tài liệu. Đó là hàng tiêu hao.
- Bạn chỉ mang vài hộp sản phẩm trong hành lý. Hành lý cá nhân có quy định riêng của từng nước.
- Thiết bị có giá trị thấp. Chi phí và công làm sổ có thể lớn hơn khoản tiết kiệm.
Với gian N39-F2 tại Gulfood 2027, doanh nghiệp nhận vị trí trong gian của Wisematch không phải mang nội thất. Thứ cần lo là hàng mẫu và tài liệu. Thông tin về gian ở bài giá gian hàng Gulfood 2027 tại vị trí N39-F2.
Chưa rõ hàng của mình nên đi bằng đường nào? Nhắn Zalo 035 462 4102 danh sách thứ bạn định mang và hội chợ sẽ dự. Wisematch chỉ ra món nào là hàng tiêu hao, món nào nên hỏi VCCI về sổ ATA.
10. Đặt Sổ ATA Vào Lịch 90 Ngày
| Trước ngày khai mạc | Việc |
|---|---|
| 90 ngày | Quyết định mang gì. Tách hàng mang về và hàng tiêu hao |
| 75 ngày | Hỏi VCCI tình trạng cấp sổ và hồ sơ hiện hành. Hỏi đơn vị giao nhận về nước đến |
| 60 ngày | Lập danh mục hàng. Nộp hồ sơ xin sổ |
| 45 ngày | Nhận sổ. Đóng hàng theo đúng danh mục |
| 30 ngày | Hàng rời Việt Nam nếu đi đường biển. Đường hàng không muộn hơn |
| Ngày cuối hội chợ | Giao sổ cho người phụ trách tái xuất. Dặn rõ lần đóng dấu thứ ba |
Các mốc ngày là gợi ý của Wisematch, dựa trên thời hạn cấp sổ 07 ngày làm việc và thời gian vận chuyển thông thường. Từng hội chợ có hạn nhận hàng riêng.
Nếu bạn đi trong khu gian quốc gia hoặc gian hiệp hội, đơn vị tổ chức thường có đầu mối vận chuyển chung. Bài Vietnam Pavilion là gì nói về các loại khu gian đó. Thủ tục xuất khẩu thông thường ở bài thủ tục xuất khẩu hàng hoá ra nước ngoài.
Lịch chuẩn bị tổng thể ở bài 90 ngày trước ngày bay. Các khoản chi phí hậu cần dễ sót ở bài bảy khoản chi phí đi hội chợ quốc tế hay bị quên.
11. Câu Hỏi Thường Gặp Về ATA Carnet
11.1. ATA Carnet Là Gì?
Là sổ tạm quản, bộ chứng từ hải quan quốc tế cho phép hàng vào một nước trong thời gian ngắn rồi ra, không nộp thuế nhập khẩu ở nước đó.
11.2. Ở Việt Nam Ai Cấp Sổ ATA?
VCCI, theo Nghị định 64/2020/NĐ-CP. Cuốn sổ đầu tiên được cấp cuối tháng 05/2026.
11.3. Sổ ATA Có Hạn Bao Lâu?
12 tháng kể từ ngày cấp.
11.4. Phí Xin Sổ ATA Là Bao Nhiêu?
Phí hải quan cấp sổ là 1.000.000 đồng mỗi sổ theo Thông tư 14/2021/TT-BTC. Ngoài ra có khoản bảo đảm đặt với VCCI, được hoàn khi hàng tái nhập đúng quy định.
11.5. Thực Phẩm Mẫu Có Đi Bằng Sổ ATA Được Không?
Thực phẩm cho khách nếm thử là hàng tiêu hao, không mang về, nên không thuộc sổ ATA. Sản phẩm trưng bày sẽ mang về thì có thể.
11.6. Đi Gulfood Ở Dubai Có Dùng Sổ ATA Được Không?
UAE có trong danh sách nước ATA. Bạn xác nhận với VCCI về việc sổ do Việt Nam cấp được chấp nhận cho hàng hội chợ tại UAE trước khi gửi hàng.
11.7. Không Có Sổ ATA Thì Mang Hàng Đi Hội Chợ Thế Nào?
Theo thủ tục tạm xuất tái nhập. Hàng phải tái nhập trong một năm kể từ ngày tạm xuất, theo Điều 50 Nghị định 08/2015/NĐ-CP đã sửa đổi. Ở nước đến, hàng làm thủ tục tạm nhập theo luật nước đó.
11.8. Bài Này Có Thay Được Tư Vấn Của Đơn Vị Giao Nhận Không?
Không. Bài tổng hợp văn bản và tin đã công bố tới tháng 10/2026. Thủ tục hải quan đổi theo thời gian và theo từng nước. Bạn làm việc với VCCI và đơn vị giao nhận cho lô hàng cụ thể. Các dịch vụ của Wisematch ở trang dịch vụ.
Người viết: Maximillien Quân Phạm, người sáng lập Wisematch.
